Prawo na co dzień

REWOLUCJA W PRAWIE UPADŁOŚCIOWYM

UPADŁOŚĆ KONSUMENCKA KOŁEM RATUNKOWYM DLA DŁUŻNIKA?

Wprowadzone 31 marca 2009 r. przepisy dotyczące upadłości konsumenckiej miały być szansą na oddłużenie dla osób fizycznych, nie prowadzących działalności gospodarczej. Niestety ze względu na rygorystyczne przepisy proceduralne oraz koszty postępowania niewiele osób dotychczas przystąpiło do procedury oddłużeniowej, a jeśli wystosowały odpowiedni wniosek, kończyła się ona fiaskiem.

Nowelizacja ustawy, która weszła w życie w styczniu bieżącego roku pozwala wierzyć, iż zmiana przepisów pomoże wielu dłużnikom wyjść ze spirali długów i normalnie funkcjonować w społeczeństwie. Celem ustawodawcy było uproszczenie i upowszechnienie instytucji upadłości konsumenckiej, poprzez usunięcie dotychczasowych ograniczeń.


Zmiana dotychczasowych barier polega na :

– większej dostępności do instytucji

Do tej pory do postępowania upadłościowego mógł przystąpić jedynie konsument, którego niewypłacalność była efektem wystąpienia wyjątkowych i niezależnych od niego okoliczności, np. pożaru, poważnej choroby. Dzięki nowelizacji ustawy, katalog osób się rozszerzył, podobnie jak dostęp do samej instytucji. Nowe zasady prawa upadłościowego pozwalają sądowi oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości, jedynie w przypadku gdy stan niewypłacalności konsumenta powstał na skutek jego umyślnego działania lub rażącego niedbalstwa konsumenta.

– zmniejszeniu kosztów postępowania oddłużeniowego

Nowe propozycje ustawodawcy obejmują redukcję kosztów postępowania upadłościowego. Obecnie opłata podstawowa, (wcześniej wynosząca 200 zł )równa się kwocie 30 zł. Brak środków na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego nie będzie uniemożliwiał wszczęcia procedury oddłużeniowej, konsument, który nie będzie mógł ich pokryć, będzie miał możliwość złożenia wniosku o tymczasowe ich uiszczenie przez Skarb Państwa. Po upłynnieniu majątku dłużnika opłaty poniesione przez Skarb Państwa zostaną zaspokojone w pierwszej kolejności.

– skróceniu indywidualnego planu spłaty

Kolejne udogodnienie ustawowe dotyczy indywidualnego planu spłaty wierzycieli. Dotychczas umorzenie pozostałych zobowiązań możliwe było po 5 latach, okres ten został nowelizacją skrócony do lat trzech, z możliwością jego wydłużenia o kolejne 18 miesięcy.

– odformalizowaniu przesłanek przedmiotowych

Nowelizacja umożliwia dłużnikowi rozpoczęcie procedury upadłościowej nawet jeśli ma zaległości względem jednego wierzyciela, do tej pory zbankrutować mógł jedynie dłużnik, który miał niespłacone zobowiązania w stosunku do co najmniej dwóch wierzycieli.

– możliwości zawarcia układu z wierzycielami

Konsumentów przed decyzją o przystąpieniu do oddłużania powstrzymywała jak dotąd obawa przed utratą „dachu nad głową”; nowelizacją wprowadzono więc znaczącą zmianę prawną, która dopuszcza możliwość zachowania przez dłużnika lokalu mieszkalnego, jest to jednak uwarunkowane wcześniejszym porozumieniem z kredytodawcą czyli zawarciem układu z wierzycielami. Jeśli sprzedaż nieruchomości okaże się konieczna, ustawodawca zwiększył sumę przypadającą upadłemu z tytułu pokrycia czynszu najmu do równowartości opłat najmu za okres 24 miesięcy, nie jak dotychczas 12.

Interesy wierzycieli zostały odsunięte na drugi plan

Postępowanie upadłościowe dotychczas było nastawione głównie na zaspokojenie wierzycieli, nowelizacja jest jednak ukierunkowana przede wszystkim na oddłużenie konsumenta. Do zadań sądu będzie należało ustalenie planu spłaty i umorzenie tych długów, dla których zabraknie w nim miejsca. Dotychczas firmy z sektora finansowego prowadziły swoją działalność bez obaw, że dług zostanie utracony, umorzony; w zasadzie dłużnik mógł spłacać swoje zobowiązania do końca życia. Powyżej wymienione zmiany mają wesprzeć zadłużonych, trudno jednak oprzeć się stwierdzeniu, że jednocześnie osłabią prawa wierzycieli. Duży niepokój budzi treść art. 49116 ustawy, który przewiduje możliwość umorzenia zobowiązań dłużnika bez konieczności ustalenia planu spłaty, co może przyczyniać się do trudności w egzekwowaniu swoich praw przez wierzycieli. Ustawodawca dopuścił taką możliwość w sytuacji kiedy osobista sytuacja upadłego wskazuje, że nie byłby on zdolny do jakichkolwiek spłat w ramach planu spłaty.

Nowe zasady umożliwiające wyjście ze spirali długów zwiększą ryzyko udzielania kredytów, pożyczek, co spowoduje tym samym ostrożność po stronie kredytodawców z udzielaniem wsparcia finansowego konsumentom, mającym wcześniej problemy z regulowaniem swoich zobowiązań. Z całą pewnością nowe regulacje dotyczące upadłości konsumenckiej pociągną za sobą zaostrzenie polityki kredytowej, w szczególności w zakresie badania zdolności kredytowej klientów. Z drugiej jednak strony można się też spodziewać złagodzenia postawy firm kredytowych, pożyczkowych wobec klientów, mających przejściowe kłopoty finansowe tj. wzmocnienia polityki ugodowej, otwartości na restrukturyzację zadłużeń, banki już kilku miesięcy odpowiednią opracowują procedurę, ułatwiającą klientowi niespłacającemu długów pozyskanie lepszych warunków spłaty.

Nie ulega wątpliwości, że dzięki nowelizacji i upowszechnieniu instytucji upadłości konsumenckiej przed wieloma zadłużonymi Polakami otworzy się nowa droga, która może doprowadzić ich do normalnego i lepszego życia w Polsce, bez widma dożywotnich długów. Czy jednak prezent od ustawodawcy dotyczący liberalizacji dotychczasowych regulacji prawnych nie ograniczył w sposób znaczny praw podmiotowych wierzycieli ?  … czas pokaże…

Radca Prawny

Ewelina Miśko-Pawłowska